2014 Türk Beyin Takımı Seçmeleri Hakkında Analitik Düşünce Jimnastiği

Girişken: Yönergeyi incelediğinizde gördüğünüz gibi her iki yarışma da iki bölümden oluşuyor. Bu bazı yarışmacılar için avantaj gibi görünebilir ya da tamamen tersi. Bununla ilgili bir miktar kelam etmekte fayda var gibi.

An itibariyle durum: Zeka oyunları da diğer çoğu dalda olduğu gibi kapitalizmden alacağını aldı. Devir hızlı tüketim devri olduğundan, insanlar çok fazla soru tüketmeye başladılar. Tabii ki işin geyiği; amma velakin tamamen de çöp değil yukarıda belirttiğim sav. Önceki yıllarda online yarışmalar ya da basılı döküman bulunmasında zorlanan bu alanın çocukları; takip eden yıllarda online yarışmaların artması, puzzle bloglarının artması, daha çok insanın bu işe girmesi ve üretken olması, basılı kaynakların dünyanın bir başka ucunda bile olsa kolayca alınabilmesi vasıtasıyla birçok şeyi daha kısa ve tez zamanda kavradılar. Bu kavrayışlık onlara esneklik verdi. Burada farklı türler (insan türü) doğdu:

1. Çözergiller

2. Çözüçözüverengiller

3. Tasarlayangiller

4. Tasarloşçular

5. Çözertasarımcıgiller

6. Çözüçözüveriptasarımcıgiller

Bu türleri sonraki günlerde burada açarım, şimdilik geçelim.

Genel algı yanlışı: Bir türü (oyun türü) bilmek, o türe hâkim olduğunuz anlamına gelmez. Eğer daha öncesinde zeka oyunlarıyla ilgili soru çözmemişseniz, zamana karşı yarışmamışsanız, tecrübeli çözerlerle aynı havayı solumamışsanız, Türk Beyin Takımı Seçmeleri’ne tecrübe sahibi olmak ve insanların bu çözerlik işine nasıl baktığını görmek için katılmalısınız, ya da eğlenmek için. Tabii ki burada bahsettiğim grup +18 için geçerli. 14 yaş altı ve 14-18 yaştakiler ilk seferleri bile olsa, iyi bir çalışmayla Yıldız ya da Genç Takıma girebilirler. O yüzden kalın harfle yazdığım iki nokta sol berisi gibi, apartman oyununun kurallarını biliyor olmanız sizi çözer yapmaz. 2005 yılında bunu yaşadım, öğrendim; öyle olmuyormuş.

İstediğiniz kadar zeki olun, ya da istediğiniz kadar olmayın; zeka oyunları bir spor dalıdır. Yetenekli olmanız kürsüde yer alma şansınızı her zaman arttırır; ama müthiş yetenekli olmanız sizin her zaman kürsüde yer alacağınızı göstermez. Örneğin, eğer bir olimpiyat izlemişseniz, oradaki lak lak eden adam ya da kadın, sırıkla yüksek atlamada her zaman şu ismi telaffuz eder: Sergey Bubka. Adam baştan aşağı yetenek, o yüzden adam unutulmaz bir isim. Amma velakin onunla ya da onsuz o kadar adam podyumda yer aldı ki, yetenekte onun yanına bile yaklaşamazlardı, lakin yine de madalya aldılar. Demek istediğim, çalışmak, hele bunu bir düzen dâhilinde yapmak, zeka oyunlarında sizi alıp götürür. O yüzden sakın “Aman zeka oyunları… ancak zeki adamlar TBT’ye girer…” gibi yanlış bir varsayımda bulunmayın; çalışırım, çözerim; ben bu işi öttürürüm deyin 🙂

2014 Seçmeleri: Burada bahsedeğim kısım Sudoku’dan ziyade zeka oyunları kısmı. Yönerge‘de gördüğünüz gibi iki tane bölüm var. Bu bölümlerin uzunluğu 60 ve 75 dakika. İlk bölüm klasik akıl oyunları türlerinden oluşuyorken, ikinci bölüm biraz daha bilinmedik türlerden oluşuyor. Laf arasına girip şöyle bir şey söyleyeyim, yarın, internette bu türlerle ilgili bulabileceğiniz sorularla ilgili linkler vereceğim. Kaptan çalışma dosyası yayınladı, epey de soru var, ama fazlası göz çıkarma mantığında.

İlk bölümde 13 farklı tür var. Büyük ihtimalle iyi çözerler bu bölümü zamanından önce bitirecekler. Zaten o günkü yarışmada farkı ortaya koyan, iyi çözerlerden kimin hata yapacağı kimin yapmayacağı hadisesi. Çünkü bölüm sayısı azaldıkça, eğer hata yapma oranınız aşağıya düşmüyorsa, herhangi bir takıma girebilmenizin imkânı yok. Will Shortz‘un dediği gibi, olay hızlı soru çözmek değil, olay hızlı ve doğru soru çözebilmek.

İyi çözerler ellerini kaldırıp bitti dediklerinde, salonda görevli olanlar onların kâğıtlarını toplayacak ve geriye kalan sürelerini not düşecekler. Ama bu hiçbir şeyi göstermeyecek, çünkü o kâğıtlar organizasyon sonrasında hakemler tarafından 3 kez kontrol edilecek ve bu 3 kontrol sonunda eğer tamamı doğruysa süre puanı alacaklar. Şöyle basit bir şey yapayım: 1. Bölümde U çözeri 20 dakika kala bitirdi, V çözeri 19, Ğ çözeri 12, Ç çözeri de 8, Fu çözeri de 1 dakika kala verdi. Normalde bu çözerlerin tüm soruları doğruysa eğer alacakları zaman bonusları yönergede söylendiğine göre dakika başına 3 puandan, U: A+60, V:A+57, Ğ:A+36, Ç:A+24, Fu: A+3 (A: İlk bölümün toplam puanları) Bu durumda Fu ya da bu harfler dışında kalanlar bu bölümdeki tüm soruları çözemedikleri için kırgın, kaygın ve kaybetmiş hissediyorlar. Fakat yarışma bu değildir işte. Bu adamlardan ya da kadınlardan hiçbiri zaman bonusu alamayabilir, yaptıkları ufak tefek hatalardan dolayı. Ve bu onlara öyle bir şeye mal olur ki, takıma girdim giriyorum diyenler, kapıya bile yaklaşamamışlardır. O yüzden bizim işimizde kontrol esastır ya da kontrollü çözmek esastır.

Unutmamak gerek, ne kadar çok bölüm varsa tecrübeliler o kadar rahat kazanır. Çünkü her zaman bir bölümde yaptıkları hataları başka bölümlerde telafi edebilirler. Ama bu tür, iki bölümden oluşan, herkese yakın gözüken türlerden oluşan bir yarışma, neredeyse tüm çözerleri favori hâline getirir. İşte tam bu noktada yarışmada nasıl bir strateji güdeceğiniz, hangi sorulara aşina olduğunuz, hangilerinde iyi olduğunuz, hangi sırada çözeceğiniz, hangilerini sona bırakacağınız, hangilerinde deneme yapacağınız, hangilerini göz ardı edeceğiniz, ne zaman kontrol edeceğiniz, nasıl bir işaretleme kullanacağınız vb bir çok değişken devreye girer. İşte sürekli çalışmanın getirdiği avantajlardan biri, baskı altında kalmadan, istediğiniz zaman boyunca bunları tecrübe edebilmiş olmanızdır.

Sözün özü, bu tür bir yarışmada hata yapan kaybedecek; istediğiniz kadar iyi çözer olun, istediğiniz kadar TBT’ye daha önceki yıllarda girmiş olun fark etmez. Böyle bir yarışma heyecanlı olacak :), can alıcı olacak kanaatimce.

Zamanında, Akıl Oyunları Dergisi’nin 71 ve 72’inci sayılarındaHata” sayfaları yapmıştık. Çözerlere hatanın ne olduğunu göstermek ve birkaç eğlenceli yorumla taçlandırmak için. Aşağıda göreceğiniz linkteki dosyada yer alan hatalar zamana karşı yarışılan yarışmalardan yapıldı. Çok basit hatalar olabilirler, ama can yakıcı olan da o zaten, basit olması. Hatasız Kul Olmaz demiş Orhan Baba.

Bir de bir değil, birden fazla kez Dünya Sudoku Şampiyonu olmuş, Dünya Zeka Oyunları şampiyonalarında defalarca ilk 3, 5 içinde yer almış Thomas Snyder‘ın, zamanında diğer çözerler için ibreti âlem olması için yayınladığı hataları görmek isterseniz eğer, buyurun buradan yakın: Can alıcı hatalar

Benden şimdilik bu kadar, serkancık üşenmeden yazdı 🙂 Dingin usta, üstat Pakize’nin dediği gibi: “Yolda giden için ışık sadece parıltıyken, göğe bakanlar için aydır.”

Pakize

 

Reklamlar
Bu yazı Türk Beyin Takımı içinde yayınlandı ve , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s